Doğrusu – Yanlışı: “Yatırım Yoluyla Oturum ve Vatandaşlık”

Last Update: Ekim 11, 2017

Free Download Our Exclusive E2 Visa Business Guide

Tolga Habalı, Henley and Partners Türkiye Direktörü

Son dönemde gündemden düşmeyen bir konu “İkinci bir Vatandaşlık ya da Oturum”, ya da “Global Vatandaş” olmak. Bu işin doğrusu, yanlışı nedir? Neden insanlar ikinci bir oturum ya da vatandaşlık isterler? Bu hayat yolculuğunda nelere dikkat etmek gerekir? Bu yazı biraz da son dönemde çok fazla speküle edilen bir konuda, arayışta olanlara doğru bilgi verme amacıyla ele alınmıştır.

Neden insanlar ikinci bir vatandaşlık ya da oturum alma ihtiyacında hissediyorlar kendilerini?

Bu taleplerin oluşmasında birçok etken olabilir; her bireyin bu konudaki ihtiyaçları ve tercihleri farklılık gösterebilir. Genelde karşımıza çıkan belli başlı nedenleri aşağıda sıralayalım:

  • Güvenlik nedenleri, politik istikrarsızlıklar,
  • Yaşam koşullarının zorlaşması
  • Artan seyahat özgürlüğü talebi
  • Çocukların eğitimi ve geleceklerine yönelik ailelerin planlamaları
  • Hayat tarzı değişiklikleri, emeklilik planları
  • Globalleşen iş dünyasının ve iş gücünün yeni pazar ihtiyaçları
  • Uluslararası vergi planlaması

Yukarıda belirtilen birçok neden ve daha özel olabilecek nedenler, insanların ikinci bir vatandaşlık ya da oturum hakkı alma isteğindeki önemli faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Günümüzde en fazla talep gören ülke programlarını kısaca belirtebilir misiniz?

Yatırım yoluyla başvurulabilecek ülke programlarını; vatandaşlık, göçmenlik ve oturum programları olarak 3 guruba ayırmakta fayda var.

a) Ekonomik Vatandaşlık Programları:

Bu programlar, başvuru sahibinin ülke ekonomisine yapacağı belirli bir katkı karşılığında o ülkenin vatandaşlığını almasına imkanı sağlar.  Ekonomik katkı hibe, gayrimenkul yatırımı, finansal yatırım ya da doğrudan istihdam yatırımları şeklinde olabilir. Doğrudan yatırım yoluyla vatandaşlık programlarında başvuru sahipleri, aileleri ve işleriyle ilgili detaylı bir inceleme yapılır. Bu programlarda genel olarak o ülkede yaşama zorunluluğu yoktur ya da kısa süreli ziyaretlerle bu şart yerine getirilebilir. Vatandaşlık kanunlarıyla ekonomik vatandaşlık veren ülkelere Avrupa’da Malta, Kıbrıs Cumhuriyeti (Güney Kıbrıs); Karayipler’de St Kitts & Nevis, Antigua & Barbuda, Grenada, St Lucia, Dominika ve son dönemde kanunlaşan vatandaşlık programıyla Türkiye örnek verilebilir. Vatandaşlık başvuruları Karayip ülkeleri için 4 ile 8, Malta için 14 ile 24 ay arası sürebilmektedir.

b) Yatırımcı Göçmenlik Programları:

Kelime anlamıyla göçmenlik; bir ülkeden başka bir ülkeye yerleşmek amacıyla gitmektir. Bu ülke programları birer yaşam tercihi programıdır ve başvuru sahiplerinden beklenen göç ettikleri ülkeyi yeni yaşam alanları olarak belirlemeleri ve oturum bağlarını bu ülkelerde oluşturmalarıdır. Bir başka deyişle sürekli oturum haklarının verildiği programlardır. Göçmen olan kişiler o ülkenin vatandaşlarına verdiği çalışma, eğitim, sağlık gibi birçok haktan o ülkenin vatandaşları gibi faydalanırlar. Bu haklarla beraber göçmenlik statüsünün getirdiği, o ülkede vergi mükellefi olma, fiziki olarak fiili olarak o ülkede yaşama gibi yükümlülükler de olabilir. Belirli bir yaşam süresi sonrasında, ülkenin vatandaşlık kanunlarında belirtilen şartları yerine getirmek koşulu ile, 3 – 6 sene içerisinde o ülkenin vatandaşlığına başvuru hakkı kazanmak mümkündür. Kanada (QIIP – 800 bin C$ tahvil yatırımı ya da bu tutarın 220 bin C$ finansman ile ödemesi), ABD (EB5 – 500 bin USD istihdam yaratıcı proje yatırımı) İngiltere (Tier 1 Investor – 2 milyon GBP finansal yatırım) en çok başvuru alan yatırım yoluyla göçmenlik programlarıdır. Bu programların bir yaşam programı oldugunu ve fiili yerleşim gerektirdiğini tekrar belirtmekte fayda var. Planlama yaparken başvurularda İngiltere için en az 4 ay, ABD için 16 ay ve Kanada icin 36 ay bekleme sürelerini göz önünde bulundurmak gerekir.

 c) Yatırım Yoluyla Oturum Programları:

Yatırım yoluyla oturum, yatırımcının belirli bir aktif ya da pasif yatırım karşılığında yatırım yaptığı ülkeden yerleşim izni almasıdır. Pasif yatırım, bir gayrimenkul ya da finansal yatırım olabilir. Bu oturum programlarıyla verilen haklarda sınırlamalar olabilir, örneğin verilen oturum hakkı çalışma izni vermeyebilir ya da oturum iş iznine bağlı olabilir, oturum iznine konu olan yatırım ortadan kalktığında verilen hak da sona erebilir. Oturum hakkı vatandaşlık imkanına çoğu zaman dönüşmez. Yunanistan, Portekiz, Ispanya, Malta son dönemde en çok talep gören pasif yatırıma dayalı oturum programlarıdır. Bu programların ortak özelliği yatırıma bağlı olarak verilen oturum haklarının yatırımın devamı ve fiili yaşam olmadan devam ettirilebilmesidir. Bu programların birer oturum programı olarak kanunlaştığını, fiili yerleşim, o ülkenin dil bilgisi yeterliliği olmadan ve vatandaşlık kanunlarında belirtilen diğer unsurlar yerine getirilmeden, oturumun vatandaşlık yolu açmayacağını burada belirtmek gerekir.

Pasif yatırım programları içerisinde en düşük maliyetli, bürokrasisi en az olan ve en hızlı sonuç alınabilecek (2-4 ay içerisinde) programın Yunanistan oturum programı olduğu söylenebilir. Portekiz yerleşim düşünülüyorsa güzel bir oturum programı tercihi olabilir, aksi halde ilk basvuru (9 ay) ve yenileme bekleme süreleri (3 ay), oturumu yenileme sıklığı ve maliyetleri karşılaştırma yaparken dikkate alinmalıdır.

Birçok ülkenin girişimcilere yönelik oturum programları vardır. İngiltere Ankara Anlaşması çercevesinde girişimci vizesi, ABD E1/E2 vizeleri, Kanada Eyalet Girişimci programları aktif iş yatırımı ile çalışma izni ve oturum alma imkanı veren programlardır. Bu programlar için aktif iş yapmak esastır, bu nedenle o alanda iş tecrübesi ve kabul görecek bir iş planı önemlidir. Ülkesine göre farklı asgari yatırım kriterleri uygulanabilir. Yine aynı girişimci kategorisinde

Estonya, Karadağ (Montenegro), Slovenya gibi ülkelerde şirket kuruluşu yoluyla düşük bütçelerle çalışma ve oturum iznini almak mümkün olabilir.

Tüm vatandaşlık ve oturum programları için başvuru sahiplerine tavsiye edilebilecek hususlar; programın ihtiyaç ve imkanlara uygunluğuna karar vermek, bu alanda tecrübe sahibi kişi ya da kuruluşlarla çalısmak ve ilgili hükümetlerin resmi internet sayfalarından oturum ve vatandaşlık kanunlarıyla ilgili bilgi edinmek olacaktır.